Από το editorial άρθρο της έντυπης νέας εβδομαδιαίας έκδοσης του The Economist
“Μπορεί και να σας διέφυγε, αλλά η Ευρωπαϊκή Ένωση είχε Σύνοδο
Κορυφής την εβδομάδα που πέρασε. Κατά τη διάρκεια ενός θρεπτικότατου
γεύματος εργασίας, οι πρωθυπουργοί και οι καγκελάριοι της Ευρώπης
αφιέρωσαν τη μισή τους Τετάρτη στο να ζυγίσουν θέματα που αφορούσαν την
ενέργεια και τη φορολογία.
Τέλος πια σε εκείνες τις πανικόβλητες συνεδριάσεις του
περασμένου χρόνου που έτρεχαν άρον άρον σε συνομιλίες για την επικείμενη
άμεση κατάρρευση του ευρώ. Σήμερα, όπως σημειώνουν οι Ευρωπαίοι ηγέτες
στα πρακτικά, οι μεταρρυθμίσεις βρίσκονται σε εξέλιξη σε ολόκληρη την
ευρωζώνη, ενώ κάποιες από τις χώρες του ευρωπαϊκού νότου ξανακερδίζουν
την ανταγωνιστικότητά τους. Η αγορά του κρατικού χρέους έχει ξαναμπεί
στα όρια που της πρέπουν. Και σε σχέση με τον προηγούμενο χρόνο οι τιμές
των μετοχών έχουν ανέβει τουλάχιστον κατά το ένα τέταρτο της αξίας
τους. Κανείς δε μπορεί να υποκριθεί ότι η ζωή έγινε εύκολη – αλλά οι
Ευρωπαίοι καταλαβαίνουν ότι βρίσκεται μπροστά τους σκληρή δουλειά και
θυσίες. Όμως, το χειρότερο μέρος της κρίσης έχει ήδη ξεπεραστεί”…
Λοιπόν, πρόκειται για ένα παραμύθι αυτό-επιβεβαίωσης και όλοι
αυτοί που έχουν καμφθεί από την βαγκνερικής διάστασης μυθική ιστορία του
ευρώ (ποιος είναι αυτός που δεν έχει?) είναι πρόθυμοι να το πιστέψουν.
Δυστυχώς, όμως, η ιδέα ότι τα προβλήματα του ευρώ ανήκουν πλέον στο χθες
είναι μόνο ένα επικίνδυνο επινόημα εφησυχασμού. Στην πραγματικότητα, οι
Ευρωπαίοι ηγέτες δεν έχουν συνειδητοποιήσει ότι υπνοβατούν μέσα σε έναν
οικονομικό ερειπιώνα.
Η οικονομία της ευρωζώνης έχει μόλις υποστεί έξι συνεχόμενα τρίμηνα
μείωσης του ΑΕΠ. Η ασθένεια εξαπλώνεται στις χώρες του πυρήνα
συμπεριλαμβάνοντας πια τη Φιλανδία και την Ολλανδία, αφού και οι δύο
είχαν ύφεση στο πρώτο τρίμηνο του έτους. Οι λιανικές πωλήσεις πέφτουν. Η
ανεργία καταγράφεται σε ύψος ρεκόρ, που ξεπερνά το 12% – με πάνω από
τον ένα στους τέσσερις Ισπανούς να μην έχει δουλειά.
Παρά τις άγριες περικοπές των δαπανών, τα ελλείμματα των κρατών
παραμένουν και μεγαλώνουν. Το άθροισμα του χρέους κρατών, νοικοκυριών
και εταιρειών παραμένει υπερβολικό. Οι τράπεζες είναι
υποκεφαλαιοποιημένες και οι διεθνείς δανειστές ανησυχούν για τις μη
ακόμα παραδεκτές απώλειές τους. Αν και τα επίσημα επιτόκια δανεισμού
έχουν πέσει, εντούτοις οι εταιρείες στη νότια Ευρώπη υποφέρουν από μία
άγρια πιστωτική σύνθλιψη. Όλα αυτά δημιουργούν οικονομική δυσπραγία για
το σήμερα και κατανάλωση των προοπτικών για ανάπτυξη του αύριο. Η
ευρωζώνη μπορεί να μην βρίσκεται μπροστά στην κατάρρευση, όμως η ηρεμία
των Βρυξελλών δεν είναι σημάδι ανάρρωσης, όσο είναι σημάδι αποσύνθεσης.
Για όνομα του οποιοδήποτε, οι Ευρωπαίοι ηγέτες πρέπει να
ταρακουνήσουν τους εαυτούς τους και να βγουν από το λήθαργο. Πρέπει να
καταλάβουν ότι αν δεν δράσουν, η ευρωζώνη θα αντιμετωπίσει τη
στασιμότητα, ή τη διάσπαση – μπορεί και τα δύο μαζί.
Μετά από τόσα χρόνια κρίσης, η λίστα με αυτά που πρέπει να γίνουν είναι ξεκάθαρη.
Μετά από τόσα χρόνια κρίσης, η λίστα με αυτά που πρέπει να γίνουν είναι ξεκάθαρη.
Η πιο επείγουσα δράση είναι να σπάσουν οι δεσμοί μεταξύ τραπεζών
και κυβερνήσεων, οι οποίες πλέον είναι πολύ αδύναμες για να υποστηρίξουν
τις πρώτες. Αυτός ήταν και ο στόχος της τραπεζικής ένωσης που
συμφωνήθηκε πέρυσι. Όμως, μόλις χαλάρωσε η πίεση, η ένωση αυτή
βραχυκύκλωσε μέσα σε τεχνικές λεπτομέρειες και κόλλησε πάνω στη
θεμελιώδη συζήτηση σχετικά με το πόσο ιστορικό τραπεζικό χρέος, αν
τελικά υπάρξει κάποιο, θα πρέπει να μεταφερθεί στην ένωση – ή σε απλά
λόγια ποιο θα είναι το φορτίο που θα πρέπει Γερμανοί, Φιλανδοί και
Ολλανδοί να πάρουν στις πλάτες τους εξαιτίας λαθών που έκαναν άλλοι,
αλλά κυρίως οι ίδιοι…
Κι αν τελικά οι ηγέτες της ευρωζώνης δεν τα καταφέρουν;;; Τότε όπως και η
Ιαπωνία τα προηγούμενα χρόνια, έτσι και η Ευρώπη θα παραμείνει στη σκιά
για τα χρόνια που έρχονται. Το κόστος θα μετρηθεί σε απογοήτευση, σε
κατεστραμμένες κοινωνίες και σε πεταμένες ζωές. Αντίθετα με την Ιαπωνία,
επιπλέον, η ευρωζώνη δεν είναι συνεκτικά ενωμένη. Για όσο η στασιμότητα
και η ύφεση θα ξεσκίζουν τη δημοκρατία, η ευρωζώνη θα ρισκάρει την
εμφάνιση μοιραίων φαινομένων προερχόμενων από τη γενικευμένη λαϊκή
απόρριψη. Αν, λοιπόν, οι υπνοβάτες νοιάζονται για το νόμισμά τους και
τους λαούς τους, πρέπει να ξυπνήσουν άμεσα.
